Metoda SPEEM do ustalenia stawki opłat licencyjnych gdy CTM zawodzi.

Stawkę opłat licencyjnych można ustalić na różne sposoby, zależnie od istnienia lub braku danych o niekontrolowanych transakcjach porównywalnych. W pierwszym przypadku stosujemy metodę porównawczą w podejściu rynkowym CTM (Comparable Transaction Method). W tym celu korzystamy z komercyjnych baz danych licencyjnych lub transakcji M&A.

Wobec braku danych porównawczych dopuszczalne jest zastosowanie „technik wyceny” w podejściu dochodowym. Do takich metod należy metoda zysku nadwyżkowego SPEEM (Single Period Excess Earnings Method).

W każdym przypadku obowiązuje przeprowadzenie nastepujacych działań:

• Identyfikacjiawycenianego IP oraz jej pól eksploatacji
• Analiza umowy licencyjnej i roli stron transakcji (funkcje, aktywa, ryzyko)
• Oszacowanie roli IP i innych aktywów w procesie generowania zysku
• Ustalenie kryteriów porównywalności
• Przeprowadzenie procesu wyszukiwania danych transakcyjnych
• Korekta z tytułu specyficznych regulacji umowy licencyjnej

Pochodzenie i zastosowanie metody SPEEM

W standardach wyceny definiuje się metodę zysku nadwyżkowego EEM/MEEM (Excess Earnings Method/Multi-period Excess Earnings Method). Metodę tę stosuje się w wycenie aktywów niematerialnych (np. goodwill, marka, relacje z klientami, know-how) poprzez kapitalizację (EEM) lub dyskontowanie (MEEM) przyszłych przepływów pieniężnych/zysków nadwyżkowych (IVS 210 Intangible Assets).

SPEEM to narzędzie z obszaru technik wyceny w rozumieniu prawa podatkowego w obszarze cen transferowych. Metodę stosije się warunkowo do ustalenia lub weryfikacji stawki opłat licencyjnych , gdy:

• Wynik metody CTM w zakresie ustalenia stawki opłat licencyjnych wymaga dodatkowego uwiarygodnienia. Przykładowo, pozyskano niewielką liczbę transakcji licencyjnych lub są one słabo porównywalne.
• Wystąpił brak danych porównawczych z uwagi na unikalne cechy IP i/lub pól eksploatacji tego IP. Przykładowo:
  • wyceniane IP posiada niski poziom gotowości rynkowej,
  • IP jest związane z unikalną technologią, produktem lub usługą,
  • Umowa licencyjna posiada specyficzne zapisy.

Wersja klasyczna versus procentowa metody SPEEM

W wersji „klasycznej” niezbędne jest ustalenie danych w formie kwotowej. Dotyczy to: przeciętnych wartości przychodów, zysku operacyjnego oraz wartości rynkowej aktywów materialnych.

Procedura dla wersji klasycznej:

• Określamy znormalizowany przychód i zysk (wartości przeciętne z lat ubiegłych skorygowane o pozycje jednorazowe lub prognoza w okresie umowy licencyjnej).
• Identyfikujemy zapotrzebowanie na aktywa materialne na polu eksploatacji przedmiotu licencji (ustalenie  godziwej wartości rynkowej niezbędnego kapitału obrotowego i aktywów trwałych).
• Ustalamy pożądany zwrot z aktywów materialnych (użyj godziwej stopy zwrotu w ujęciu procentowym w relacji do wartości tych aktywów).
• Obliczamy zysk nadwyżkowy generowany przez portfel IP, w tym złożone WNIP zaliczane do goodwill (pomniejsz znormalizowany zysk o  zwrot z aktywów materialnych).
• Ustalamy udział procentowy przedmiotu licencji w portfelu IP z punktu widzenia wagi tego aktywa w procesie generowania zysku nadwyżkowego.
• Wyliczamy część zysku nadwyżkowego generowaną przez przedmiot licencji.
• Ustalamy stawkę opłat licencyjnych, odnosząc wynik poprzedniej operacji do wartości przychodów lub zysku (podstawy naliczenia opłat licencyjnych przyjętej w umowie).

W wariancie procentowym dane kwotowe są zastępowane wskaźnikami procentowymi, co oznacza ciche założenie o istnieniu liniowej zależności kluczowych parametrów modelu.

Gdzie:

R_%  stawka opłat licencyjnych wyrażona procentowo w relacji do przychodów netto (bez VAT),

EBIT  prognozowany wskaźnik zyskowności (EBIT%) na polu eksploatacji Portfela IP

PS_%  udział Portfela IP w procesie generowania zysku operacyjnego przez dobra niematerialne,

r_wc  koszt / pożądana rentowność kapitału pracującego,

WC_%  wskaźnik zapotrzebowania na kapitał pracujący (WC/365) w dniach,

r_as  koszt / pożądana rentowność aktywów stałych (rzeczowych),

FAT_%  wskaźnik (1/FAT) – gdzie FAT – wskaźnik rotacji aktywów trwałych.

Przykład zastosowania SPEEM w wersji procentowej

Przedmiotem licencji są prawa własności przemysłowej, które chronią nowe substancje czynne stosowane w dodatkach paszowych. Licencja na korzystanie z IP (Marka + know-how + patenty) w obszarze suplementów diety i dodatków paszowych. Warunki informacyjne:

• Licencja pełna – wszystkie pola eksploatacji, długi okres korzystania, stawka opłaty licencyjnej naliczana w formie procentowej do przychodów.
• Brak danych historycznych: produkt wprowadza na rynek silny branżowo licencjobiorca, spółka z międzynarodowej grupy kapitałowej licencjodawcy.
• Grupa kapitałowa dotychczas nie była obecna na rynku dodatków paszowych dla zwierząt.
• W wyniku analizy zastosowania metody CTM na bazie pięciu  transakcji licencyjnych ustalono szeroki przedział stawek opłat licencyjnych od  3% do 12% z medianą 7%.

Uznano, że istnieje duże ryzyko ustalenia ceny transferowej na bazie wyniku metody CTM. Postanowiono zweryfikować lub doprecyzować wynik przy pomocy alternatywnego podejścia (zastosowanie techniki wyceny).

Dane źródłowe i wyliczenie

Wskaźniki finansowe i parametry transakcyjne pozyskano z finansowych i transakcyjnych baz danych. Wartości poszczególnych zmiennych modelu przyjęto w formie przedziałów na podstawie danych międzykwartylowych portfela podmiotów branżowych i transakcji porównywanych. Zastosowano model stochastyczny; kluczowe parametry modelu zaimplementowano w formie zmiennych losowych.

W tabeli i na wykresach rezultat przetworzenia 5000 scenariuszy.

Racjonalna ekonomicznie stawka opłat licencyjnych z 90% prawdopodobieństwem zawiera się w przedziale od 4,71% do 7,15%. W węższym przedziale międzykwartylowym od 5,3% do 6,4% z medianą 5,8%.

Zastosowanie metody SPEEM w podejściu dochodowym pozwoliło na doprecyzowanie wyniku metody CTM w podejściu rynowym.

Pros & Cons zastosowania metody SPEEM

Metoda SEEM posiada zarówno mocne, jak i słabe strony.