Ustalenie wyniku wyceny często wymaga sformułowania wniosków na bazie wielu wyników cząstkowych uzyskanych różnymi metodami. Standardy wyceny negatywnie oceniają mechaniczne uśrednianie takich wyników (np: poprzez zastosowanie średniej arytmetycznej). Użycie w tym celu średniej ważonej wymaga z kolei wiarygodnej argumentacji odnośnie użytych wag.
Rodzaj i charakter przedmiotu wyceny oraz proces decyzyjny wymaga często jednoczesnego stosowania metod korzystających z różnych podejść metodologicznych (rynkowe, dochodowe, kosztowe). Określone standardy zawodowe, procesy decyzyjne lub wymogi prawne mogą wymusić takie działanie. Zastosowanie różnych metod zwykle skutkuje wskazaniem przedziału liczbowego, który zawiera poszukiwaną wartość. Bardzo rzadko wyniki różnych metod prowadzą do identycznego rezultatu.
W przypadku transakcyjnego celu wyceny, proces wyceny powinien dodatkowo dostarczyć argumenty negocjacyjne. Pozwala to na ocenę wartości przedmiotu wyceny z różnych, często skrajnych punktów widzenia.
Zarówno ekspert realizujący wycenę jak i decydent korzystający z wyników wyceny powinni unikać sytuacji sugerujących subiektywne ustalenie wyniku wyceny. W konsekwencji podważa to wiarygodność warunków transakcji.
Nieodparte wrażenie manipulacji wynikiem wyceny powstaje gdy:
- według niejasnych kryteriów przydziela się względne znaczenie (wiarygodność) do wyników poszczególnych metod, dla potrzeb ustalenia średniej ważonej,
- wyznacza się jeden wynik wyceny uzyskany jedną z metod i jednocześnie odrzuca się wyniki pozostałych metod jako niewiarygodne.
Zastosowanie modelu stochastycznego
Problem ustalenia wyniku wyceny ujawnia się z podobną siłą także w przypadku zastosowania modelu stochastycznego.
Model stochastyczny, korzystający ze zmiennych losowych oraz metod analizy symulacyjnej, pozwala na wyrażenie wyniku wyceny z zastosowaniem metod statystycznych. Można wskazać jedną kwotę lub przedział wartości przy użyciu miar percentylowych rozkładu gęstości prawdopodobieństwa wyniku wyceny. Prezentacja wyniku wyceny w formie punktowej lub przedziałowej zależy tu od polityki zarządzania ryzykiem lub kontekstu, który wynika z celu wyceny.
Analiza symulacyjna i modele ze zmiennymi losowymi, w sytuacji użycia kilku różnych metod wyceny, pozwalają na łatwe zobiektywizowanie, sposobu ustalenia ostatecznego wyniku wyceny. Jednym ze sposobów jest zastosowanie średniej ważonej z wagami odwrotnie proporcjonalnymi do zmienności rozkładów poszczególnych wyników różnych metod wyceny. W ten sposób metoda o niższym poziomie niepewności kluczowych założeń, uzyska większy wpływ na wynik końcowy.
Wniosek
Sformułowanie rekomendacji decyzyjnej wymaga ostrożnego i zobiektywizowanego podejścia. Wynik wyceny należy nierozerwalnie rozpatrywać w kontekście warunków informacyjnych procesu wyceny oraz zastosowanych modeli finansowych i technik analitycznych.
W przypadku użycia różnych metod wyceny należy wskazać rzeczową argumentację, uzasadniającą która z tych metod z większym prawdopodobieństwem ustala wartość przedmiotu wyceny, Zobacz też artykuł „Model deterministyczny versus stochastyczny w wycenie„.
